สารานุกรม ศัพท์ ดนตรี 

a
A ( เอ ) ชื่อระดับเสียง เสียง A ( ลา ) ที่อยู่เหนือ C กลาง ( โด ) ซึ่งมีความถี่ 440 รอบต่อวินาที คือเสียงมาตรฐานสำหรับดนตรีและเครื่องดนตรี

A battuta (It. อะบาตูตา )
ในจังหวะคงที่แน่นอน ให้กลับมาปฏิบัติในจังหวะคงที่

A ber (Gr. อะแบร์ )
แต่

A cappella (It. อะคาเปลลา )
เดิมหมายถึงเพลงโบสถ์ขับร้องหมู่สมัยโบราณซึ่งไม่ใช้เครื่องดนตรีคลอ ปัจจุบันหมายถึง เพลงขับร้องหมู่ที่ไม่ใช้เครื่องดนตรีคลอ เช่นเดียวกันโดยไม่จำกัดว่าจะเป็นเพลงโบสถ์หรือไม่ มาจากคำภาษาอิตาเลี่ยนมีความหมายว่า chapel ( หมายถึง โบสถ์ )

A capricio (It. อะ คาปริโซ )
ให้เล่นอย่างอิสระ อย่างเพ้อฝัน อย่างลวดลายซับซ้อน

A tempo (It. อะ เทมโป )
ตามความเร็วเดิม ให้กลับไปที่อัตราความเร็วจังหวะปกติของเพลงนั้นหรือความเร็วเดิม

A volonta (It. อะโวโลนตา )
ไม่เคร่งครัด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับผู้เล่น

A volonte (Fr. อะโวลงเต้ )
ไม่เคร่งครัด ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับผู้เล่น

Accompaniment ( แอ็คคอมปานิเม้นท์ )
คือดนตรีคลอไปกับแนวทำนองที่เล่นโดยนักดนตรี หรือ ร้องโดยนักร้อง ดนตรีที่คลอนี้อาจใช้เปียโนหรือวง ออร์เคสตร้าหรือวงดนตรีประเภทอื่น ๆ ก็ได้ นอกจากนี้ยังหมายถึงดนตรีที่นักเปียโนใช้เล่นด้วยมือซ้าย ( ตามปกติ ) คลอประกอบทำนองที่เล่นด้วยมือขวาbsolute music ( แอ็บสลูท มิวสิก )
ดนตรีที่แต่งขึ้นเพื่อลักษณะทางดนตรีอย่างเดียว โดยไม่ได้เล่าเรื่องราว รายการต่าง ๆ ฯลฯ เป็นคำตรงข้ามกับคำว่าโปรแกรมมิวสิก (program music)

Abstract music ( แอ็บแทร็คมิวสิก )
ความหมายคล้ายกับแอ็บสลูท มิวสิก

Accelerando (It. อัดเซเลรานโด )
เร็วขึ้น การเร่งหรือเพิ่มความเร็วขึ้นเรื่อย ๆ คำย่อคือ accel.

Accent ( แอ็คเซ็นท )
การเน้นเสียง การย้ำ

Acciaccatura (It. อัดชะคะตูรา )
การประดับประดาทางดนตรี เป็นโน้ตที่ปฏิบัติอย่างรวดเร็วก่อนหน้าโน้ตตัวหลักแต่ไม่นับค่าอัตราของตัวโน้ตนี้มักเล่นไปด้วยกันกับโน้ตตัวหลักดังกล่าวอัดชะคะตูรามาจากคำอิตาเลียนมีความหมายว่า บด กระแทก

Accidental ( แอ็กซิเดนทัล )
การเปลี่ยนแปลงในลักษณะครึ่งเสียงโครมาติก (chromatic) ที่ไม่พบ ในเครื่องหมายตั้งบันไดเสียง

Accordion ( แอ็กคอเดียน )
เครื่องดนตรีที่พกพาไปไหนมาไหนได้ชนิดหนึ่ง ประกอบด้วยถุง (bellows) สำหรับปั้มลมผ่านลิ้น (reeds) มีแผงคีย์บอร์ดตามลักษณะของเปียโน สำหรับการเล่นทำนองเพลง และปุ่มรูปกระดุมสำหรับการเล่นโน้ต เบส และคอร์ด มีลิ้น 2 ชุด ชนิดหนึ่งเล่นขณะที่ถุงลมถูกบังคับให้เปิด อีกชนิดหนึ่งเล่นเมื่อถุงลมถูกบังคับให้ปิด

Acoustics ( อะคูสติก )
สวนศาสตร์ วิทยาศาสตร์แห่งเสียงหรือเสียงที่เกิดธรรมชาติโดยปราศจากไฟฟ้า วิทยาศาสตร์ที่ว่าด้วยเสียง ซึ่งครอบคลุมเนื้อหาเกี่ยวกับการเกิดเสียง , การส่งผ่านของเสียง , การผันแปรของเสียงธรรมชาติทางวิทยาศาสตร์ของเสียงดนตรีและอื่น ๆ ที่เกี่ยวกับเสียงและเสียงที่เกิดจากเครื่องดนตรี

Adagio (It. อะดาจิโอ )
อย่างเชื่องช้าอย่างสบายอารมณ์ ช้ากว่าอันดานเต้แต่เร็วกว่าลาโก

Ad libitum (L. แอ็ดลิบิตุม )
ตามใจผู้เล่น หมายความว่านักแสดงอาจจะปฏิบัติ ดังนี้
1. เปลี่ยนแปลงจังหวะ
2. เพิ่มหรือลดแนวของการร้องหรือแนวของเครื่องดนตรีแนวใดแนวหนึ่งก็ได้
3. เพิ่มหรือลดข้อความทางดนตรี ซึ่งมักจะเป็นส่วนคาเดนซา (cadenza)
4. เพิ่มส่วนคาเดนซา

Adapted ( อะแด็ปท์ )
ดนตรีที่ดัดแปลงให้เข้ากับงานเช่นดนตรีที่เขียนสำหรับวงออร์เคสตร้านำมาเขียนเสียใหม่สำหรับเปียโน ดนตรี สำหรับเปียโนนำมาเขียนให้ไวโอลินเล่น หรือที่เขียนไว้สำหรับเครื่องดนตรีก็เขียนใหม่ให้คนร้อง ทั้งนี้ทำนองเพลงมิได้เปลี่ยนไป

Adaptation ( อะแด็ปเตชั่น )
การเรียบเรียงเสียงประสานใหม่ของบทประพันธ์เพลงมาตรฐานบทหนึ่ง

Affabile (It. อะฟาบิเล )
ในลักษณะยินดี เต็มใจและงามสง่า

Affettuosamente (It. อะเฟตตูโอซาเมนเต )
ด้วยความรัก ด้วยความถนุถนอม

Affettuoso (It. อะเฟตตูโอโส )
ด้วยอารมณ์อบอุ่น รักใคร่

Affrettando (It. อัฟเฟร็ตตานโด )
เร็วขึ้น ตื่นเต้น

Affrettoso (It. อัฟเฟร็ตโตโซ )
เร่งให้เร็วขึ้น

Agevole (It. อะเจโวเล )
ตามสบาย ง่าย ๆ เรียบ ๆ

Agilmente (It. อะจีลเมนเต )
อย่างปลอดโปร่ง มีชีวิตชีวา

Agitato (It. อะกิตาโต )
ตื่นเต้น เร้าใจ เร่าร้อน

Agrements (Fr. อะเกรมองต์ )
การประดับประดาทางดนตรี

Aimable (Fr. เอมาเบลอ )
พอใจ

Air ( แอร์ )
ทำนอง บทเพลงร้อง

Aisement (Fr. เอซมอง )
ง่าย ๆ สบาย ๆ

Alberti bass ( อัลแบร์ติ เบส )
รูปแบบการเดินแนวเบสจากโบรคเคนคอร์ด (broken chords) อัลแบร์ติเบส มาจาก ชื่อนักแต่งเพลงที่มีนามว่า ดอเมนิโก อัลแบร์ติ ( เกิดปี ค . ศ .1710) ซึ่งใช้รูปแบบการเดินเบสในบทเพลงโซนาตาของเขา
Al fine (It. อัล ฟิเน )
ไปสู่ส่วนจบของเพลง

Alla (It. อัลลา )
ไปยัง , ณ ที่ , ในลีลาของ .. , ตามแบบฉบับของ

Alla breve (It. อัลลา เบรเว )
หมายถึงเครื่องหมายกำหนดจังหวะ g ; มีจังหวะนับสองจังหวะในแต่ละห้องโดยมีโน้ตตัวขาวนับเป็นหนึ่งจังหวะ อัลลา เบรเว

Alla marcia (It. อัลลา มาร์เซีย )
ในแบบฉบับของเพลงเดินแถว

Alla militare (It. อัลลา มิลิตาเร )
ในแบบฉบับของทหาร

Allargando (It. อัลลาร์กานโด )
ช้าลงตามลำดับ กว้างขึ้น มักประกอบเข้ากับคำว่าเครเซนโด ( เสียงค่อย ๆ ดังขึ้น ) คำย่อคือ allarg

Alla russa (It. อัลลา รูสซา )
ในแบบฉบับของรัสเซีย

Alla turca (It. อัลลา ตูรกา )
ในแบบฉบับของชาวเตอร์ค ขบวนสุดท้ายของโซนาตาในคีย์เอ ( เคอเชิล 331) ของโมสาร์ท ซึ่งเขียนไว้ว่า "Alla turca"

Alla zingara (It. อัลลา ซิงการา )
ในแบบฉบับของชาวยิบซี

Allargando (It. อัลลาร์กานโด )
ช้าลงทีละน้อย

Allegretto (It. อัลเลเกรทโต )
อย่างมีชีวิตชีวา เร็วกว่าอันดานเต แต่ช้ากว่าอัลเลโกร

Allegrissimo (It. อัลเลกริสซิโม )
เร็วมาก

Allegro (It. อัลเลโกร )
อย่างมีชีวิตชีวา กระฉับกระเฉง เร็วกว่าอัลเลเกรทโต แต่ช้ากว่าเพรสโต

Allemande (Fr. อาลมานต์ )
(1) ในปลายศตวรรษที่ 16 เพลงเต้นรำเยอรมันในจังหวะประเภทนับสอง
(2) ในปลายศตวรรษที่ 17 เพลงอาลมานต์ไม่ได้เป็นเพลงเต้นรำต่อไป แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของ เพลงประเภทสวีท (suite) ซึ่งอยู่ภายใต้เครื่องหมายกำหดจังหวะ o และมีส่วนยกของจังหวะสั้น ๆ ตามด้วยทำนองกระชั้นถี่
(3) ในปลายศตวรรษที่ 18 ทางตอนใต้ของประเทศเยอรมัน เพลงอาลมานด์นี้ ปรากฏคล้ายกับ เพลงเต้นรำวอลซ์ในจังหวะ k หรือ m

Allmahlich (Ger.)
ทีละน้อย

Al segno (It. อัล เซนโย )
ไปที่เครื่องหมาย

Al niente
ลดลงจนไม่เหลือ

Altissimo (It. อัลตีสซิโม )
สูงสุด

Alto (It. อัลโต )
สูง
1. เสียงร้องหญิงที่ต่ำกว่าโซปราโน . คอนทรัลโต
2. แนวเสียงที่อยู่ถัดจากแนวสูงสุดในการร้องเพลงประสานเสียงสี่แนว ( โซปราโน , อัลโต , เทเนอร์และเบส )
3. เครื่องดนตรีที่อยู่ในแต่ละตระกูลได้แก่ อัลโตคลาริเนต , อัลโตฮอร์น , อัลโตแซกโซโฟน

Alto clef (It. อัลโต เคลฟ )
กุญแจประจำหลัก C กลาง ( โด ) ที่ปรากฏอยู่บนเส้นที่สามของบรรทัดห้าเส้น โน้ตดนตรีสำหรับซอวิโอลา บันทึกอยู่ในกุญแจประจำหลักอัลโตเคลฟ

Am (Gr. อัม )
บน โดย ใกล้

Am steg (Gr. อัมสเต็จ )
ปฏิบัติใกล้หย่อง

Amabile (It. อะมาบิเล )
พึงใจ , นุ่มนวล , น่ารัก

Amoroso (It. อะโมโลโซ )
มีเสน่ห์

An dem griffbrett ( อันเดมกริฟเบอร์เต้ )
ปฏิบัติใกล้ฟิงเกอร์บอร์ด (fingerboard)

Ancora (It. อันโกรา )
อีกครั้งหนึ่ง

Anacrusis ( อนาครูสิส )
จังหวะยก

Ancora una volta (It. อันโกรา อูนา โวลตา )
อีกครั้งหนึ่ง

Andantino (It. อันดานติโน )
ค่อนข้างช้า แต่ไม่ช้าเท่า andante

Anadante (It. อันดานเต )
ความเร็วขนาดกำลังเดินไหลไปตามสบาย ช้ากว่าอัลเลเกรทโต แต่เร็วกว่าอะดาโจ

Animato (It. อันนีมาโต )
ด้วยวิญญาณ เต็มไปด้วยพลัง

Anime (Fr. อะนิเม )
ร่าเริง

Anmutig (Gr. อันมูติก )
สง่างาม มีเสน่ห์

Anglaise (Fr. อองเกลซ )
เป็นเพลงเต้นรำฝรั่งเศส ที่มีพื้นฐานมาจากเพลงเต้นรำพื้นเมืองอังกฤษ นำไปใช้ในการเต้นรำปลายเท้า ( บัลเล่ต์ ) ของฝรั่งเศสเมื่อปลายศตวรรษที่ 17 และพบในบทเพลงสวีทที่แต่งราวศตวรรษที่ 18

Ansioso (It. อันซิโอโซ )
ด้วยความกระวนกระวาย ความลังเล

A piacere (It. อะปิอัดเชเร )
ตามสบายขึ้นอยู่กับผู้เล่น ใช้เหมือนคำ ad libitum

Appassionata (It. อัพปาซิโยนาตา )
ด้วยความหลงใหล เสน่หา

Appassionato (It. อัพปาซิโอนาโต )
ด้วยความรัก เสน่หา

Appena (It. อาเปนา )
แทบจะไม่มีการเปลี่ยนแปลง

Appoggiatura (It. อับปอจจะตูรา )
การประดับประดาทางดนตรี มาจากคำอิตาเลียนว่า appoggiare แปลว่า ต้องการโน้ตอื่น ซึ่งเป็นโน้ตเสียงใกล้ตัวมาเพิ่มให้เกิดความไพเราะขึ้น

A quattro mani (It. อะ ควัตโตร มานิ )
สำหรับสี่มือ ( บรรเลง 2 คน ในเปียโนหลังเดียวกัน )

Arco (It. อาร์โค )
คันชักของเครื่องดนตรีประเภทเครื่องสายอาร์โคใช้เมื่อต้องการให้โน้ตตัวต่อไปต้องใช้คันชักปฏิบัติหลังจากทำนองที่มีการใช้คำว่า pizzicato ( การดีด ) มาแล้ว

Arditamente ( อาร์ดิเทเม็นเต )
อย่างกล้าหาญ

Aria (It. อารียา )
เพลงร้องที่มีเครื่องดนตรีคลอประกอบซึ่งจะปรากฏในรูปการเล่นประดับ อย่างมากมายในโอเปรา (Operas) แคนตาตา (Cantatas) และ ออราทอริโอ (0ratorios)

Arioso (It. อาริโยโซ )
เป็นทำนองไพเราะ

Armonioso ( อาร์โมนิโอโซ )
อย่างกลมกลืน

Arpeggiando (It. อาร์เปจจานโด )
เล่นในลักษณะกระจายคอร์ดแบบเครื่องดนตรีฮาร์ป

Arpeggio (It. อาร์เพจจิโอ )
การกระจายคอร์ด มาจากคำอิตาเลียนว่า arpeggiare มีความหมายว่า ให้เล่นในลักษณะคล้ายฮาร์ป ( ใช้โน้ตลำดับที่ 1,3,5,8,5,3,1 ในคอร์ด)

Arrangement ( อะเร้นจ์เม้น )
การเรียบเรียงเสียงประสานสำหรับวงดนตรี หรือการขับร้อง

Arret ( อาเร้ท )
หยุด

Ascap ( เอสเคพ )
ย่อมาจาก American society of composers, authors, and publishers ก่อตั้งในปี 1914 victor herbert เพื่อปกป้องลิขสิทธิ์ของนักแต่งเพลง , นักประพันธ์ , และผู้พิมพ์ มีสมาชิกเป็นนักแต่งเพลงและนักประพันธ์ประมาณ 3,000 คนและเป็นสำนักพิมพ์กว่า 400 แห่ง

Assai (It. อะซาอี )
มาก allegro assai หมายถึง เร็วมาก

Assez (Fr. อาเซ )
พอควร Assez vite หมายถึง เร็วพอควร ( เร็วกว่าปานกลางเล็กน้อย ค่อนข้างเร็ว )

Atonal ( เอโทนอล )
ระบบเสียงทางดนตรีที่มีเสียงหลัก

Attacca (It. อัตคกา )
ต่อเนื่องไปโดยไม่หยุด ; ทันทีทันใด

Au (Fr. โอ )
ไปยัง , ใน , ที่ , สำหรับ

Au mouvement (Fr. โอมูเวอมอง )
กลับไปใช้ความเร็วเท่าเดิม

Aubade ( โอบาด )
ดนตรียามรุ่งอรุณ มีลักษณะงดงามเงียบสงบเหมือนบรรยากาศในชนบทยามเช้า

Aufhalten (Gr. เอาฟานเท็น )
ช้าลง
Augmented intervals (It. อ็อกเมนเต็ด อินเทอร์เวิล )
ขั้นคู่เสียงที่เพิ่มเสียงโน้ตตัวที่ห้าขึ้นครึ่งเสียง (1,3,5#)

Augmentation ( อ็อคเมนเทชั่น )
การขยายอัตราจังหวะตัวโน้ต ของโมทีฟ ให้มีอัตราจังหวะยาวกว่าเดิม

Augmentation dot ( อ็อคเมนเทชั่น ด็อด )
จุดที่เขียนไว้หลังตัวโน้ต เพื่อยืดอัตราจังหวะของตัวโน้ต ให้ยาวขึ้นครึ่งหนึ่งของค่าตัวโน้ตนั้น

Aumentando (It. เอาเมนทานโด )
หมายถึง Crescendo ; ดังเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ

Ausdruck (Gr. เอาส์ดรูกค์ )
ความรู้สึก

Ausdruckvol (Gr. เอาส์ดรูกคโวล์ )
เต็มไปด้วยความรู้สึก

Autoharp ( ออโตฮาร์ป )
เครื่องดนตรีประเภทเครื่องสายซึ่งเล่นเสียงคอร์ดได้โดยวิธีกดปุ่มกระดุมเพื่อให้เกิดเสียงจากสายที่ต้องการได้

Authentic cadence ( ออเทนติก เคเดนซ์ )
ลูกจบสมบูรณ์

Avec (Fr. อะเว็ค )
ด้วย Avec ame หมายถึง ด้วยวิญญาณ

Ave maria ( อาเวมาเรีย )
บทเพลงสรรเสริญพระนางพรหมจารี มาเรีย ที่เด่นมากคืออาเว มาเรีย โดย ชูเบิร์ต และ กูโนด์